Лазар Гогов: Зошто војните опстојуваат во нашите демократии?

IMG_9608

„Или војната е глупост или луѓето, ако ја прават таа глупост, не се воопшто разумни битија како што обично поради нешто за такви се сметаат“, вели Толстој.

Цитираното е Толстоев идеалистички став коj ги провоцира луѓето да престанат да војуваат за да би докажале дека се разумни. На жалост и покрај сета слава што тој ја ужива малку се знае за овој став и малку тој ја објаснува војната и нејзината суштина.

„Војната е продолжување на политиката со други средства“ дава дефиниција на војната Клаузевид кој важи за најголем авторитет на полето на воената теорија. Но, и оваа дефиниција не објаснува многу за суштината на војната и нејзината иднина.

Маркс и Енгелс не даваат дефиниција на војната, бидејќи како вели Енгелс, „дефинициите за науката се безвредни, бидејќи се постојано непотполни. Единствена реална дефиниција е развојот на самата појава, но таа повеќе не е дефиниција“. Сепак, тоа не е пречка за да тие анализираат низа општествени појави и проблеми кои сосема добро ја објаснуваат генезата на војната, нејзиното постоење и конечно елиминирање на истата од општествените односи.

Нема воено случување во нивно време кое не го разгледуваат. Од отворени војни меѓу држави до прикриено разоружување на граѓанската гарда или забрана на формирање на работнички здруженија за обезбедување „мир на капиталот“ за да може непречено да ги експлоатира работниците, се предмет на Маркс-Енгелсовите анализи. Од сето тоа заклучок е дека војната се појавува со појавата на класното општество и дека ќе трае се додека постои тоа.

„Ние сме противници на сите војни“, стои во првата адреса по повод француско-германската војна во 1870. И затоа повикуваат на „разгледување на сите мерки со кои може да се спречи еден насилен и крвав пресврт на социјалната состојба. Ако не сакаме крвав расплет, мораме да се занимаваме сериозно и непристрасно со социјалното прашање“. Но, кој да слуша што зборува еден млад револуционер и уште фабрикант во 1845. Во 1848 година се војува во цела Европа. Во судир се револуцијата и контрареволуцијата во Берлин, Виена, Будимпешта, Париз. Војуваат меѓу себе Германија и Данска за Шлезвиг-Холштајн.

На страна на револуцијата се работниците и селаните, а на контрареволуцијата платеници-војници и странски интервенционисти. Што покажува тоа? Дека се во судир класите кои владеат со владеаните класи. Нека не нè збунува што некаде како предводник се јавува либералната буржуазија. Тоа водење е млако, колебливо и кога е во перспектива победа на подјармените, буржуазијата секогаш ги издава подјармените. А кога тие и ќе победат, буржуазијата секогаш ги обновува институциите кои биле срушени во револуцијата. Очигледно е дека повластената класа никако не сака да ги изгуби привилегиите кои ги остварува со владеењето. Така е тоа во граѓанското општество. Затоа Маркс со право заклучува: „Ниедна од многубројните револуции после 1789 година не беше атентат на поредокот, бидејќи не го тангираше владеењето на класата, ропството на работникот, буржуаскиот поредок, без разлика колку пати да се менуваше политичкиот облик на тоа владеење и на тоа ропство…“

Во секој судир секоја страна применува разни лукавства и „маневри“ со цел да ги оствари своите цели. Мора да се признае дека на буржуазијата повеќе ‘и успевало да ги постигне своите цели. Но, што е многу интересно и што мора да се нагласи, е дека многу пати и без лукавство, кога не се познава наука, се постигнуваат „чудни“ резултати. Пример со „социјализмот“ – буржуазијата без ни еден испукан куршум кон крајот на 20 век го оствари она што не можеше ни со сета сила во почетокот и средината на истиот век. За лукавството, Енгелс вели: „Сè додека има експлоататорски и владеечки народи и класи на една страна, а експлоатирани и подјармени на друга, сè дотогаш примена на лукавството покрај примената на силата ќе биде на двете страни нужност против која остануваат немоќни сите морални проповеди и заложби“.

Иако Маркс и Енгелс воопшто не сакаат да се занимаваат со „претскажувања“, тие сами произлегуваат од нивното излагање на состојбите и понатамошниот развој на истите. Еве „претскажување“ на Првата светска војна и тоа уште во 1886 и 1887 година. Енгелс во уводот за брошурата на Сигсмунд Боркхајм „За спомен на германските квази-патриоти од 1806-1807“ пишува: „За Германија повеќе не е можна никаква друга војна освен светска, и тоа светска војна со досега несогледливи размери и суровост. 8 до 10 милиони војници меѓусебно ќе се поколат и притоа така ќе ја опустошат Европа како што досега тоа не го направило ниту едно јато скакулци. Пустошењатa од Триесет годишната војна збиени во три до четири години и проширени на целиот континент, глад, епидемии, целосно поживотинување на војската и народните маси предизвикано со акутната неволја, слом на старите држави и нивната традиционална државничка мудрост и тоа таков слом што дузина круни ќе се тркалаат по плочникот, но ќе нема човек да се најде да ги подигне…“

Иако буржуазијата најчесто успева во своите лукавства, не секогаш лукавството и го обезбедува тоа. И незнаењето и наивноста на противникот (работниците) многу пати ‘и оделе на рака. Имаме фрапантен пример за тоа со Октомвриската револуција и со „социјализмот“ или квази-социјализмот кон крајот на 20 век. И во двата случаи буржуазијата ги остварува своите борбени цели без борба. Каква иронија на историјата. Но, и тоа е доказ дека силата (вооружената сила) не е ништо и дека Енгелс е во право кога вели: „Економскиот развој незапирливо и без исклучок си го расчистуваше патот… Економскиот развој редовно ја надвладувал силата“ во случајов треба да се објасни дека цитираното се однесува на историскиот развој до и во времето на Маркс и Енгелс. А во квази-социјализмот не се работеше за економскиот развој, туку токму за недостаток на истиот кој настана поради глупоста на водечките „комунисти“. На почетокот додека имаше „економски развој“ капитализмот не можеше ништо против „социјализмот“ иако беше посупериорен. Имаше нуклеарно и термонуклерано оружје, развиени капацитети за производство на оружје, а „социјалистичките“ земји беа уште во рушевини и ги лечеа раните што им ги зададе фашизмот. Покасно тие застанаа на свои нозе и почнаа дури да го извезуваат „социјализмот“, но истиот поставен на погрешни основи (одн. Ленинов терк на „социјализам“ со „новата економска политика“, т.е. развој на социјализмот со стоковно-парично производство) мораше да крахира, бидејќи со зголемено производство не ја укина разменската вредност која требаше да ја укине уште со декларирањето на средствата за производство за општествени. Со општествени средства за производство нелогично е да се произведуваат стоки односно да се создава разменска вредност.

„Во комунистичко општество ниту еден човек не би помислувал на некаква постојана војска. Зошто е војската? За чување на внатрешниот ред и мир во земјата? …На никого нема да му падне на памет да го нарушува овој внатрешен мир. Стравот од револуција е само последица од спротивставените интереси; каде што интересите на сите се поклопуваат, за таков страв не може да стане ни збор. – За агресивна војна? Како едно комунистичко општество би дошло на помисла да превзема напаѓачка војна, такво општество кое многу добро знае дека во војна губи луѓе и капитал, а во најдобар случај може да добие неколку никакви области, значи, области кои носат пореметување на општествениот поредок?! – За одбранбена војна? За тоа не е потребна никаква постојана војска, бидејќи секој способен член на општеството, и покрај неговите постојани обврски, ќе биде лесно обучен во вистинска, не парадна, воена вештина толку колку е потребно за одбрана на земјата. А покрај тоа, ако се размисли дека членот на едно такво комунистичко општество, во случај на војна, која би можела да избувне само против антикомунистички нации, има да ја брани вистинската татковина, вистинското огниште, дека тој ќе се бори, значи, со такво одушевување, со таква упорност, со таква храброст пред која механичката извежбаност на модерната армија мора да се развее како плева; ако се помисли само на тоа какви чуда направи ентузијазмот на револуционерните армии од 1792 до 1799 година, кои, сепак, се бореа за една илузија, за привидна татковина, тогаш ќе мора да се увиди колку може да биде снажна една војска која не се бори за илузија, туку за вистинска реалност. Овие безбројни маси работници, кои сега армиите им ги одземаат на цивилизираните народи, во една комунистичка организација би биле вратени на производството; тие би произвеле не само толку колку што ќе потрошат, туку би можеле да дадат на јавните складишта уште повеќе продукти отколку што е потребно за нивното издржување.“ (Ф.Енгелс, Говори во Елберфелд, 1845)

Advertisements